Dozaj pompaları, belirli hacimdeki sıvıları önceden tanımlanmış oranlarda ve zamanlamalarda prosese enjekte eden pozitif deplasmanlı pompalardır. Bu hassasiyet, kimyasal israfını önler, ürün kalitesini korur ve süreç verimliliğini artırır.

Türkiye’de faaliyet gösteren Filtox, solenoid diyafram pompalarından yüksek basınçlı piston tiplerine ve enerji verimli dijital sistemlere kadar geniş bir ürün yelpazesi sunan yerli bir sağlayıcıdır. Yerel mühendislik ve servis hizmetleri sayesinde işletmeler, ihtiyaçlarına uygun pompa seçimi ve entegrasyonu konusunda destek alabilir.

Bu makale, endüstriyel dozaj pompalarının kullanım senaryolarından çalışma prensibine, ürün portföyünden seçim ipuçlarına ve performans kriterlerine kadar kapsamlı bir rehber sunar. Enerji verimliliği, uyum, otomasyon, bakım ve saha deneyimleri gibi konulara da değinerek, işletmelerin süreçlerine en uygun çözümleri belirlemelerine yardımcı olmayı amaçlar.

Kullanım Senaryoları ve İhtiyaç Analizi

Dozaj pompaları; su ve atık su arıtma, kimya ve petrokimya, gıda ve içecek, temizlik/hijyen ve ilaç üretimi gibi pek çok sektörde hassas kimyasal dozlama için kullanılır. Su arıtma tesislerinde pH düzenleyiciler ve dezenfektanlar kontrollü olarak sisteme eklenir; kimya endüstrisinde aşındırıcı asit ve bazlar hassas dozajlanırken EX-proof özellikli modeller patlayıcı ortamlarda güvenliği sağlar. Gıda ve içecek hatlarında aroma, renklendirici ve enzim katkıları hijyenik tasarım ve CIP uyumuyla dozlanır; temizlik uygulamalarında deterjan ve dezenfektanların otomatik dozajı yaygındır. Havuz ve arıtma sistemlerinde klor, gübre ve asit gibi kimyasallar pozitif deplasmanlı pompalarla kontrollü biçimde enjekte edilir. Tarım, enerji, sera ve laboratuvar uygulamalarında da farklı pompa tipleri kullanılır; bitki besin çözeltilerinin, soğutma suyu kimyasallarının veya mikro hacimlerin hassas dozajlanması bu çok yönlülüğün örnekleridir. Bu çeşitlilik, dozaj pompalarının endüstriyel ve bilimsel süreçlerde kritik bir rol oynadığını gösterir.

Çalışma Prensibi ve Mimari

Dozaj pompalarının çalışma prensibi, hassas miktarda sıvının belirlenen hız ve basınçta bir prosese aktarılmasını sağlayan elektromekanik bir sisteme dayanır. Diyaframlı dozaj pompalarının temel bileşeni, elektromıknatıs kontrollü bir diyafram mekanizmasıdır. Bir kontrol kartı tarafından üretilen impuls sinyalleri elektromıknatısı uyarır; bu uyarı, çelik nüvenin ileri doğru hareket etmesine ve esnek PTFE diyaframın itmesine neden olur. Diyaframın ileri hareketiyle birlikte pompa odasındaki sıvı sıkışarak basma hattına doğru itilirken emiş valfi kapanır, basma valfi açılır ve geri akış engellenir. Sinyal kesildiğinde elektromıknatıs manyetik etkisini kaybeder, yay mekanizması diyaframı eski konumuna çeker ve emme valfi açılarak yeni sıvı hacmi pompa odasına alınır. Bu çevrim saniyede onlarca kez tekrarlanabilir ve strok uzunluğu ya da frekansı ayarlanarak dozaj miktarı kontrol edilir.

Dozaj pompaları yalnızca diyaframlı sistemlerden ibaret değildir. Pistonlu pompalar, yüksek basınç ve viskozite gerektiren uygulamalarda tercih edilirken peristaltik pompalar hortum sıkıştırma mekanizması sayesinde partikül içeren akışkanları zarar vermeden aktarabilir. Elektromanyetik solenoid pompalar düşük debiler ve hassas kimyasal dozaj için uygunken, motor tahrikli pompalar yüksek debilerde dahi sabit akış sağlar. Bu çeşitlilik, farklı endüstriyel proseslerin ihtiyaçlarına uyum sağlamak için önemlidir.

Dozaj Pompası Mekanizmasının Şematik Gösterimi

Şekilde, diyaframlı bir dozaj pompasının temel bileşenleri gösterilmektedir. Giriş hattından alınan kimyasal, diyaframın geri hareketiyle pompa odasına çekilir. İleri hareket sırasında diyafram tarafından sıkıştırılan sıvı, çek valfler aracılığıyla basma hattına yönlendirilir. Bu işlem, otomatik kontrol sinyalleriyle senkronize edilerek hassas dozaj sağlanır.

Ürün/Hizmet Portföyü ve Seçim İpuçları

Endüstrilerin ihtiyaç duyduğu dozaj pompaları, mekanik tasarımlarına göre farklı özellikler sunar. Diyaframlı modeller kimyasal dayanımı yüksek malzemeler ve sızdırmaz yapıları sayesinde agresif kimyasallar için idealdir; pistonlu pompalar yüksek basınç ve viskoz akışkanlarda tercih edilir; peristaltik pompalar hortum sıkıştırma mekanizması ile partikül veya lif içeren akışkanları zarar vermeden aktarır. Solenoid pompalar düşük debide yüksek hassasiyet sağlarken, motor tahrikli sistemler geniş debi aralığında dayanıklı bir çözüm sunar. Aşağıdaki tabloda yaygın türler ve öne çıkan özellikleri özetlenmiştir:

Pompa seçimi yapılırken kimyasalın aşındırıcılığı, gerekli debi ve basınç, strok frekansı ve uzunluğu gibi hidrolik parametreler ile kontrol tipi (manuel, 4–20 mA veya dijital) ve montaj ortamının koşulları birlikte değerlendirilmelidir. Gereğinden büyük pompa enerji israfına, gereğinden küçük pompa ise dengesiz dozaja yol açar; patlayıcı veya nemli ortamlarda IP65 ve ATEX korumalı malzemeler kullanılır.

Ön arıtma basamaklarında multimedya kum filtre sistemleri kullanılması ve suyun sertliğini azaltan yumuşatma cihazlarının tercih edilmesi, dozaj pompalarının tıkanmasını önler ve performansını artırır. Petrokimya uygulamalarında elektrodeiyonizasyon modülleriyle iletkenlik kontrol altında tutulur.

Performans Ölçütleri ve Boyutlandırma

Dozaj pompalarının performansı, debi (litre/saat), maksimum basınç (bar), strok frekansı, strok uzunluğu ve dozaj hassasiyeti gibi kriterlerle değerlendirilir. Birçok modelde ±%1 hassasiyetle dozajlama yapılabildiği belirtilmektedir. Bu yüksek doğruluk, farmasötik üretim, laboratuvar ölçekli prosesler ve gıda katkısı dozajı gibi uygulamalarda vazgeçilmezdir. Debi kapasitesi seçilirken süreç gereksinimleri dikkate alınmalı; düşük debili ancak yüksek basınçlı pompalar ile yüksek debili ancak düşük basınçlı modeller arasındaki farklar analiz edilmelidir.

Enerji verimliliği de performansın önemli bir parçasıdır. Atlantik Su Arıtma’ya göre, kimyasal dozaj pompaları az enerji tüketimiyle maksimum verimlilik sağlar ve işletmelerin enerji maliyetlerini düşürür. Gelişmiş modeller, kimyasalın türüne ve miktarına bağlı olarak enerji tüketimini otomatik olarak ayarlayan akıllı sistemlere sahiptir. Enerji verimli modeller tercih edildiğinde, yalnızca işletme maliyetleri azalmakla kalmaz; aynı zamanda çevresel sürdürülebilirlik de desteklenir.

Boyutlandırma yapılırken, pompanın darbeli emiş/boşaltma döngüsünün prosese uygunluğu ve kimyasalın viskozitesine göre strok uzunluğu ile frekansın ayarlanması gerekir. Sıcaklık, yoğunluk ve reaktivite gibi parametreler dikkate alınır; gereğinden büyük pompa enerji israfına, gereğinden küçük pompa ise dengesiz dozaja yol açar.

Uygulama Alanları ve Sektörler

Dozaj pompaları modern endüstrinin hemen her alanında farklı uygulamalara sahip olan çok yönlü cihazlardır. Su arıtma ve atık su arıtma, en yaygın kullanım alanlarından biridir. Burada pH düzenleyiciler, koagülantlar, klor ve diğer dezenfektanlar hassas bir şekilde dozlanır. Kimya ve petrokimya endüstrilerinde, aşındırıcı asit ve bazların yanı sıra reaktif kimyasalların dozajlanması gerçekleştirilir; EX-proof pompalar güvenliği artırır. Gıda ve içecek sektöründe aroma, renklendirici, enzim ve katkı maddeleri kontrollü olarak sisteme eklenir ve hijyenik tasarım CIP uyumuyla birleştirilir.

Tarım sektöründe, sıvı gübre ve pestisitlerin bitkilere doğru miktarda verilmesi için peristaltik ve motor tahrikli pompalar kullanılır. Seralarda hidroponik sistemlerin besin dozajı, su kültürlerinin dengesini korur. İlaç ve biyoteknoloji endüstrisinde mikro hacimlerde hassas dozajlar gerekir; diyaframlı ve solenoid pompalar burada tercih edilir. Enerji santrallerinde ve petrol rafinerilerinde, kazan suyu arıtımı ve proses kimyasalları dozlaması için yüksek basınçlı pistonlu pompalar kullanılır. Temizlik ve hijyen sistemlerinde ise deterjan ve dezenfektanların otomatik dozajı, sağlık ve konaklama tesislerinde steril koşulların sürdürülmesini sağlar. Bu uygulamalarda doğru filtrasyon ve su hazırlama da kritik öneme sahiptir; örneğin endüstriyel su yumuşatma cihazları suyun sertliğini azaltarak dozaj pompalarının ömrünü uzatır ve kimyasal dengeyi korur.

Entegrasyon, Otomasyon ve Enstrümantasyon

Modern üretim ve arıtma tesislerinde dozaj pompalarının otomasyon sistemleriyle entegrasyonu hem süreç kontrolünü hem de enerji verimliliğini artırır. Gelişmiş modeller, mikroişlemci destekli kontrol kartları sayesinde proses gereksinimlerine göre akış hızını otomatik olarak ayarlar. 4–20 mA analog sinyal, pulse sinyalleri veya Modbus gibi haberleşme protokolleri kullanılarak uzaktan izleme ve otomatik kontrol imkânı sağlanır.

Sensörler ve enstrümantasyon cihazları, dozaj pompalarıyla entegre çalışarak geri besleme döngüsünün temelini oluşturur. pH, ORP (oksidasyon–indirgeme potansiyeli), iletkenlik ve debi ölçüm sensörleri, kimyasal dozaj miktarını anlık olarak ayarlamak için sinyaller üretir. Dijital kontrol paneli veya SCADA sistemi üzerinden parametreler izlenebilir ve gerektiğinde otomatik alarm veya kesme fonksiyonları devreye alınabilir. Bu entegrasyon, hata oranını azaltırken ürün kalitesinin sürekliliğini sağlar.

Otomasyon sistemine entegrasyon, bakım kolaylığı da sunar. Veri kayıtları sayesinde bakım periyotları planlanabilir, arıza durumları önceden tespit edilebilir ve yedek parça yönetimi optimize edilir. Uzaktan erişim, özellikle dağınık tesisler ve saha uygulamaları için zaman ve maliyet tasarrufu sağlar.

İşletme, Bakım ve Yaşam Döngüsü Maliyeti

Dozaj pompalarının uzun vadeli maliyeti, doğru model seçimi ve düzenli bakım ile optimize edilebilir. Kimyasal dirençli malzemeler (PVC, PVDF, polipropilen ve PTFE diyaframlar) sayesinde pompalar agresif kimyasallarla çalışırken uzun ömürlü olur. Pompa gövdelerinin ve contaların dayanıklılığı, bakım sıklığını azaltarak işletme maliyetlerini düşürür.

Enerji verimliliği, yaşam döngüsü maliyetinin önemli bir bileşenidir. Atlantik Su Arıtma, kimyasal dozaj pompalarının az enerji tüketimiyle yüksek verimlilik sağladığını ve enerji maliyetlerini önemli ölçüde azalttığını vurgular. Akıllı sistemlerle donatılmış pompalar, kimyasal tüketimini optimize eder ve gereksiz enerji sarfiyatını önler.

Bakım prosedürleri arasında pompaların düzenli olarak temizlenmesi, valf ve contaların kontrol edilmesi, diyaframların aşınma belirtileri açısından incelenmesi ve kalibrasyon yapılması yer alır. Sensör ve otomasyon sistemlerinin periyodik testleri de gereklidir. Korumalı modellerin seçilmesi (IP65, ATEX sertifikalı) pompanın zorlu çevre koşullarında güvenli ve uzun ömürlü çalışmasını sağlar.

Uyum ve Standartlar

Dozaj pompaları, güvenlik ve uyum açısından uluslararası ve yerel standartları karşılamalıdır. Çalışılan ortama ve kimyasala göre ATEX (patlayıcı atmosfer ekipmanları direktifi) sertifikası gerekebilir; bu sertifika, pompaların patlayıcı ortamlarda kullanım için güvenli olduğunu gösterir. IP koruma sınıfları (örneğin IP65 veya IP67), toz ve suya karşı dayanıklılık seviyelerini tanımlar.

Hijyenik uygulamalarda FDA veya Avrupa Birliği’nin gıda teması standartlarına uygun malzemeler kullanılması gerekir. Su arıtma sistemlerinde ise Avrupa veya ISO standartlarına uygunluk, su güvenliği açısından önemlidir. Kimyasal dozaj pompalarının gereksinim duyduğu belgelendirme süreci, kullanılan malzemeler, basınç ve debi değerleri, kontrol sistemlerinin güvenilirliği ve elektromanyetik uyumluluk gibi kriterleri içerir. Yerli mevzuat ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı düzenlemeleri de dikkate alınmalıdır.

Saha Deneyimi / Ölçülebilir Sonuçlar

Pratik uygulamalar, teoride anlatılan avantajları doğrular. Atık su tesislerinde solenoid kontrollü pompalar pH dengesini korurken kimyasal tüketimini azaltır; enerji santrallerinde motor tahrikli modeller kireç oluşumunu engelleyip kazan ömrünü uzatır. Gıda ve içecek hatlarında otomatik dozaj sistemleri katkı maddelerini hassas şekilde enjekte ederek ürün kalitesini standardize eder. Bu sahalardan elde edilen veriler, uygun pompa seçimi ve entegrasyonunun maliyetleri düşürdüğünü ve sürdürülebilirliğe katkı sağladığını göstermektedir. Endüstriyel su arıtma tesislerinde kullanılan endüstriyel ters ozmoz sistemleri ile dozaj pompalarının birlikte çalışması, yüksek saflıkta su üretimi sağlayan başarılı bir uygulamadır.

Terimler Sözlüğü

Diyafram: Esnek membran yapısı ile pompa odasındaki sıvının emilip itilmesini sağlayan bileşen. PTFE (teflon) gibi kimyasal dayanımı yüksek malzemelerden üretilir.

Piston: Diyaframlı pompaların aksine, silindir içinde ileri–geri hareket ederek yüksek basınç sağlayan mekanik bileşen. Yüksek viskozite ve basınç gerektiren uygulamalarda kullanılır.

Strok Uzunluğu: Diyafram veya pistonun bir çevrimde yaptığı hareket mesafesi. Strok uzunluğu değiştirilerek dozaj miktarı ayarlanır.

Strok Frekansı: Diyafram veya pistonun birim zamanda yaptığı çevrim sayısı. Yüksek frekans, daha fazla dozaj miktarı anlamına gelir.

Solenoid (Elektromanyetik) Pompa: Diyaframın hareketini elektromıknatıs aracılığıyla sağlayan pompa türü. Düşük debi ve hassas dozaj için uygundur.

EX-proof: Patlayıcı gaz veya tozların bulunduğu ortamlarda kullanılmak üzere tasarlanmış ve sertifikalandırılmış ekipman. Patlamaya dayanıklı konstrüksiyona sahiptir.

CIP (Clean-In-Place): Pompa ve boru hatlarının sökülmeden temizlenmesini sağlayan hijyenik sistem. Gıda ve ilaç sektörlerinde yaygın olarak kullanılır.

Sık Sorulan Sorular

Dozaj pompası nedir ve nasıl çalışır?

Dozaj pompası, belirli miktarda kimyasalı hassas şekilde başka bir ortama enjekte eden pozitif deplasmanlı bir pompadır. Diyafram veya piston mekanizması ileri–geri hareket ederek sıvıyı emme ve basma valfleri üzerinden hedef prosese iletir ve bu döngü elektronik kontrol sinyalleriyle ayarlanır.

Diyaframlı ve pistonlu pompalar arasındaki fark nedir?

Diyaframlı pompalar, sızdırmaz gövde ve kimyasal dayanımı yüksek malzemeleri sayesinde agresif kimyasallar ve düşük debili uygulamalarda tercih edilir. Pistonlu pompalar ise yüksek basınçlı ve viskoz akışkanlı proseslerde hassas dozaj yaparak petrokimya ve enerji tesislerinde yaygınlaşmıştır.

Peristaltik pompaların avantajları nelerdir?

Peristaltik pompalar hortum sıkıştırma mekanizması ile partikül veya lif içeren akışkanları zarar vermeden taşır; sıvının yalnızca hortuma temas etmesi kontaminasyon riskini azaltır. Bakımı kolaydır ve bu nedenle atık su arıtma ve laboratuvar uygulamalarında tercih edilir.

Dozaj pompası seçerken hangi kriterler dikkate alınmalı?

Seçim, kimyasalın korozyon potansiyeli, istenen debi ve basınç, strok frekansı ve uzunluğu gibi hidrolik parametreler ile pompanın kontrol tipi (manuel, 4–20 mA veya dijital) ve montaj ortamının güvenlik gerekleri gibi faktörlere göre yapılmalıdır.

Enerji verimli dozaj pompaları neden önemlidir?

Enerji verimli modeller az enerji kullanarak yüksek hassasiyet sağlar ve işletme giderlerini düşürür. Akıllı kontrol sistemleri dozaj miktarını kimyasal özelliklerine göre otomatik ayarlayarak çevresel sürdürülebilirliği destekler ve kimyasal tüketimini optimize eder.

Dozaj pompalarının bakım ihtiyaçları nelerdir?

Düzenli bakım, emme ve basma valflerinin, diyaframların ve contaların kontrol edilmesini; pompa odasının temizlenmesini ve kalibrasyonun periyodik yapılmasını içerir. Otomasyon sistemine sahip modellerde yazılım güncellemeleri ile sensör ve alarm fonksiyonlarının test edilmesi de önemlidir.

Dozaj pompaları hangi sektörlerde kullanılır?

Dozaj pompaları; su ve atık su arıtma, kimya ve petrokimya, gıda ve içecek, tarım, enerji, ilaç ve biyoteknoloji gibi çok çeşitli sektörlerde kullanılır. Her uygulama için doğru pompa tipinin ve kontrol sisteminin seçilmesi verim ve güvenlik açısından kritik öneme sahiptir.

Pompalar nasıl otomasyon sistemleriyle entegre edilir?

Modern dozaj pompaları 4–20 mA analog sinyal ve Modbus gibi dijital haberleşme protokolleriyle SCADA veya PLC sistemlerine bağlanabilir. Proses sensörlerinden gelen verilerle geri besleme döngüsü oluşturularak dozaj miktarı otomatik olarak ayarlanır ve uzaktan izleme sağlanır.

ATEX ve IP koruma sınıfları neden önemlidir?

ATEX sertifikası, patlayıcı gaz veya toz bulunan ortamlarda ekipmanın güvenli kullanımını garanti eder; IP koruma sınıfları toza ve suya karşı dayanıklılık derecesini gösterir. Kimyasal riskin yüksek olduğu uygulamalarda uygun sertifikalı pompalar tercih edilmelidir.

Dozaj pompalarının ömrünü uzatmak için neler yapılabilir?

Pompanın ömrünü uzatmak için akışkana uygun malzeme seçimi, filtrasyon veya yumuşatma gibi ön arıtma sistemlerinin kullanılması, düzenli bakım ve kalibrasyon yapılması, enerji verimli modellerin tercih edilmesi ve otomasyon sayesinde arıza öngörüsü sağlanması gerekir.

Neden Filtox?

DozajPompası.com.tr, endüstriyel dozaj pompaları konusunda uzman bir Türk firmasıdır. Site üzerinden Seko, Antech ve Grundfos gibi dünyaca ünlü markaların solenoid, motorlu ve dijital dozaj pompa modellerine erişilebilir. Geniş ürün yelpazesinin yanı sıra, her sektöre özel mühendislik desteği sunarak müşterilerinin ihtiyaçlarını analiz eder ve en uygun pompa çözümlerini önerir.

Firmanın İstanbul’daki depoları, hızlı tedarik avantajı sağlar; yetkili servis ekibi ise kurulum, devreye alma ve bakım hizmetleriyle sürecin her aşamasında yanınızdadır. Yerel pazar bilgisi sayesinde Türkiye’nin çevre yönetmeliklerine ve endüstriyel standartlarına uyumlu ürünler sunulur. Ayrıca, enerji verimliliği yüksek modeller ve uzun ömürlü yedek parçalar sayesinde işletmelerin sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmaları desteklenir. Örneğin, petrokimya tesisleri için petrokimya endüstrisi arıtma çözümleri sunarak agresif kimyasalların güvenli dozajlanmasını sağlayan projeler geliştirir ve müşterilerine kapsamlı mühendislik desteği verir.

İletişim ve Teklif Talebi

Dozaj pompası seçimi, proses verimliliği ve güvenliği açısından kritik bir karardır. Projenize en uygun pompayı belirlemek, mevcut sisteminiz için teknik destek almak veya fiyat teklifi istemek için uzman ekibimizle iletişime geçebilirsiniz. Sahip olduğumuz sektörel deneyim ve geniş ürün portföyü sayesinde, su arıtma, kimya, gıda, ilaç ve diğer endüstrilerdeki uygulamalarınız için etkili çözümler sunuyoruz.

İletişime geçmek için web sitemizdeki teklif formunu doldurabilir, telefon veya e‑posta yoluyla bize ulaşabilirsiniz. Mühendislerimiz, gereksinimlerinizi analiz ederek size en uygun teknolojiyi ve ürün seçimini önerecek ve projeleriniz için detaylı bir teklif hazırlayacaktır.